9 Sai Lầm Người Mới Bắt Đầu Thường Mắc Phải Khi Thiền Định

Mình đồng ý rằng thiền định là một việc khá đơn giản. Tuy nhiên, nhiều người không chịu được cảm giác ngồi một chỗ quá lâu nên mới cho rằng đây là việc khó khăn.

Tuy đơn giản nhưng những bạn mới bắt đầu thường dễ mắc những sai lầm (có thể do thói quen) khiến thiền không đạt được hiệu quả như mong muốn.

Mình cũng từng là người mới nên mình hiểu cảm giác này như thế nào. Vì vậy, trong bài viết này mình sẽ nêu lên 9 sai lầm người mới bắt đầu thiền định thường mắc phải.

Nào, bây giờ, chúng ta cùng đến với điều đầu tiên!

#1 Thiền Có Hiệu Quả Nhanh

Nhiều người xem thiền như là một phương pháp để điều trị bệnh về tinh thần (đôi khi cả thể chất). Tuy nhiên, bất kỳ phương pháp điều trị nào cũng cần thời gian để bình phục hoàn toàn.

Điều này cũng giống với khi bạn uống thuốc, sau khi bạn uống thuốc thì một thời gian sau bệnh của bạn mới khỏi hẳn.

Nếu bạn chỉ thiền trong một thời gian ngắn, nó vẫn cho hiệu quả nhất định, nhưng thực chất nó chỉ giúp bạn tốt hơn trong một khoảng thời gian ngắn chứ không giúp bạn tốt hơn trong khoảng thời gian dài sau đó.

Mình cũng từng nghĩ thiền có hiệu quả rất nhanh, lúc đó, mình rất căng thẳng nên đã ngồi thiền, sau khi thiền khoảng 10 phút, mình thấy tinh thần tốt hơn rất nhiều và không thiền trong 2 – 3 ngày tiếp theo.

Và bạn biết điều gì đã xảy ra không?

Bạn đoán đúng rồi đấy, sự căng thẳng bao trùm lấy mình một lần nữa và lúc này thậm chí còn nặng hơn trước đó. Đó là lúc mình hiểu rằng thiền không có tác dụng nhanh như mình vẫn nghĩ.

  • Nguyên nhân: do thiền trong 1 thời gian ngắn đã thấy hiệu quả.
  • Cách khắc phục: Thay đổi suy nghĩ và thực hành thường xuyên.
nghĩ rằng thiền có hiệu quả nhanh

#2 Hoạt Động Thường Xuyên Khi Thiền Định

Bạn có phải là người quen hoạt động thường xuyên và khó ngồi yên một chỗ?

Mình từng như vậy, trước đây mình luôn tìm bất cứ việc gì để làm như tụ tập bạn bè, đi cà phê hay chơi game… vì mình chẳng thể dừng hoạt động quá 5 phút (trừ khi ngủ).

Vì vậy, khi mới ngồi thiền, mình cũng chẳng thể ngồi được quá lâu, lúc đó mình cũng tìm cách để hoạt động như duỗi tay duỗi chân, gãi ngứa, ưỡn ngực…

Tuy nhiên, những hoạt động đó giúp mình thoải mái hơn nhưng lại làm mất đi hiệu quả mà thiền mang lại.

Vì thiền cần bạn không tập trung vào các hoạt động thể chất mà tập trung chủ yếu vào tinh thần để bạn đối diện với các vấn đề của bản thân và giải quyết chúng. Khi bạn quá tập trung vào hoạt động thể chất thì bạn sẽ rất khó tập trung vào bản thân và những vấn đề của bạn.

Chính vì vậy, nếu bạn hoạt động thường xuyên khi thiền, thiền có thể sẽ không còn đạt hiệu quả cần thiết.

  • Nguyên nhân: do thói quen hoạt động nhiều.
  • Cách khắc phục: Hạn chế tối đa hoạt động hoặc bạn có thể giảm thời gian thiền xuống để phù hợp với thời gian mà bạn có thể ngồi yên, không hoạt động cơ thể.
hoạt động nhiều khi ngồi thiền

#3 Không Ngồi Thiền Thường Xuyên

Như phần #1 mình đã nói, thiền không phải là phương pháp có hiệu quả nhanh mà cần 1 khoảng thời gian khá dài.

Mỗi một lần thiền, bạn sẽ cảm thấy tốt hơn 1 chút và “tích góp” dần bạn sẽ thấy tốt hơn rất nhiều.

Tuy nhiên, nhiều bạn thấy chỉ ngồi thiền vài lần đã thấy bản thân tốt hơn nhưng họ không hiểu rằng nó chỉ có tác dụng trong một khoảng thời gian nào đó. 

Vì vậy, nếu họ không thiền định thường xuyên thì những vấn đề trước đó sẽ nhanh chóng quay lại và “bám” lấy họ.

Mình biết rằng để duy trì thói quen ngồi thiền không phải là điều dễ dàng mà cần có sự kỷ luật nhất định.

  • Nguyên nhân: do chưa hình thành thói quen, lười hoặc thấy bản thân đã ổn.
  • Cách khắc phục: giảm thời gian thiền để tạo thói quen thiền dễ dàng hơn (ví dụ như 5 phút mỗi ngày) hoặc bạn có thể linh hoạt thiền bất cứ lúc nào trong ngày, đừng quá rập khuôn.
không ngồi thiền thường xuyên

#4 Thiền Trong Bất Cứ Môi Trường Nào

Nhiều người nói rằng bạn có thể thiền ở bất cứ đâu mà bạn muốn dù môi trường xung quanh có ồn ào như lễ hội hay yên tĩnh như mặt hồ. Theo bạn, điều có này thật sự đúng?

Theo mình, điều này đúng nhưng chỉ đúng ở một khía cạnh nào đó. Đối với những người thiền lâu năm, họ hiểu bản thân và họ đã quen cách “nói chuyện” với bản thân nên dù môi trường xung quanh có như thế nào cũng đều khó có thể ảnh hưởng đến họ.

Tuy nhiên, đối với những người mới thiền thì khác, những người mới thiền không những không quen hướng vào bên trong bản thân họ mà họ còn rất dễ bị tác động bởi những thứ bên ngoài như tiếng xe cộ, tiếng nhạc, tiếng công trình đang thi công… bất cứ điều gì phá vỡ không gian yên tĩnh thì tâm trí họ luôn có khả năng hướng về điều đó.

Đến tận bây giờ, mình vẫn còn bị ảnh hưởng khá nhiều bởi môi trường xung quanh nên mỗi lần thiền mình đều chọn nơi yên tĩnh nhất có thể.

  • Nguyên nhân: do tìm hiểu không kỹ lưỡng.
  • Cách khắc phục: Thay đổi suy nghĩ và thiền ở nơi yên tĩnh trong khoảng thời gian yên tĩnh nhất có thể. (bạn hãy thử thiền ở 2 môi trường khác nhau và cho mình biết cảm nhận của bạn khi thiền ở 2 môi trường khác nhau như thế nào trong phần bình luận bên dưới nhé)
thiền trong bất kỳ môi trường nào

#5 Suy Nghĩ Quá Nhiều

Mục đích ban đầu bạn tìm đến thiền là gì?

Mục đích của mình là giúp bản thân tốt hơn, suy nghĩ lạc quan hơn, ít suy nghĩ tiêu cực, tinh thần thoải mái hơn, tập trung nhiều hơn, kỷ luật tốt hơn… vân vân và mây mây…

Nếu mục đích của bạn cũng như mình thì chúng ta có điểm chung rồi đấy.

Khoảng hơn 4 năm trước, mình rất hay suy nghĩ vu vơ và buồn nhiều chuyện (vì thời gian đó mình có khá nhiều biến cố), mình tự cảm thấy mệt mỏi với những suy nghĩ của bản thân và mình thật sự chẳng có phút giây nào cảm thấy bình yên trong tâm trí.

Khi ngồi thiền lần đầu tiên, những suy nghĩ đó lại đến khiến mình thấy sợ hãi và chìm đắm trong nó suốt buổi thiền (khoảng 15 – 20 phút) mà quên mất mình thiền vì điều gì.

Đó cũng là điều làm buổi thiền hôm đó của mình không hiệu quả như mong đợi. Lúc này mình mới biết rằng mình đang thiền sai cách, thay vì tập trung vào quan sát những suy nghĩ đó thì mình lại đắm chìm trong những điều đó.

Và nếu bạn thiền để tìm sự bình an trong tâm trí thì chắc hẳn bạn cũng rất dễ đắm chìm trong những suy nghĩ riêng, phải không?

  • Nguyên nhân: do có quá nhiều suy nghĩ, nỗi sợ, lo lắng… những điều đó tạo thành vòng lặp khiến bạn không ngừng suy nghĩ.
  • Cách khắc phục: Nhận biết, quan sát mỗi khi biết bản thân đang đắm chìm vào những suy nghĩ đó.
suy nghĩ nhiều

#6 Tư Thế Ngồi Không Thoải Mái

Đây là sai lầm mình thấy khá phổ biến ở những bạn mới tập thiền, nghĩ rằng có thể thiền ở bất kỳ tư thế nào vì điều quan trọng nhất của thiền là tập trung vào tâm trí.

Điều này mình không phủ nhận nhưng nếu bạn ngồi không thoải mái thì cơ thể bạn rất dễ bị mỏi, đau nhức khiến bạn mất tập trung hơn khi ngồi thiền.

Mình cũng tìm hiểu khá nhiều về các tư thế thiền và 2 tư thế thiền mình thấy được các nhà sư nói đến nhiều nhất là thiền kiết già thiền bán già.

Mình đồng ý với họ rằng 2 tư thế ngồi này rất tốt cho thiền nhưng khi mình làm theo trong một khoảng thời gian thì toàn thân mình khá đau nhức. Vì vậy, bây giờ, mình đều ngồi ở tư thế thoải mái nhất khi thiền (tư thế mình có thể ngồi được lâu nhất) để dễ tập trung vào bản thân nhiều hơn.

Mình không biết đối với những người khác thì thiền kiết già hay bán già có tốt hơn hay không nhưng riêng bản thân mình thì ngồi ở tư thế thoải mái nhất giúp mình thiền hiệu quả nhất.

  • Nguyên nhân: chỗ ngồi không thoải mái, ngồi sai tư thế khiến máu khó lưu thông…
  • Cách khắc phục: Thử nhiều tư thế ngồi khác nhau để chọn ra tư thế ngồi giúp bạn thoải mái nhất mà không bị nhức mỏi sau khi ngồi thiền và chọn vị trí hoặc chiếc ghế giúp bạn ngồi thoải mái nhất (nơi bạn có thể ngồi lâu mà vẫn không ảnh hưởng gì đến cơ thể).
tư thế ngồi thiền không thoải mái

#7 Hít Thở Không Đều

Cảm xúc ảnh hưởng khá nhiều đến hơi thở, khi bạn sợ hãi, lo lắng… bạn thường thở nông và gấp hơn bình thường.

Điều đó khiến bạn thiếu oxy và làm tim đập nhanh hơn để bơm lượng oxy trong máu đi khắp cơ thể.

Khi bạn ngồi thiền, nhiều cảm xúc sẽ đến và hơi thở của bạn cũng được điều chỉnh theo cảm xúc trong vô thức.

Điều này vô tình làm bạn thiếu đi sự tập trung và dễ chìm đắm trong cảm xúc, suy nghĩ đó nhiều hơn. 

Chính vì vậy, thở đều khi thiền định là điều rất quan trọng. Nó không chỉ giúp bạn điều chỉnh cảm xúc tốt hơn, hạn chế việc mất tập trung mà còn giúp tinh thần của bạn minh mẫn hơn khi lượng oxy đã đủ đầy.

  • Nguyên nhân: không chú ý đến hơi thở, đắm chìm vào suy nghĩ…
  • Cách khắc phục: Tập trung vào hơi thở, hít thở sâu. Khi bạn biết bạn đang chìm vào suy nghĩ, hãy quay trở lại tập trung vào hơi thở.
hít thở không đều khi thiền

#8 Nghe Nhạc Không Phù Hợp

Nghiên cứu được đăng tải trên NCBI, cho thấy rằng âm nhạc có thể kích thích cảm xúc và đôi khi nó còn có thể khơi gợi cảm xúc bên trong chúng ta.

Thực tế cho thấy, âm nhạc ảnh hưởng rất nhiều đến tinh thần của con người. Những người đang buồn thường hay nghe nhạc buồn (để phù hợp tâm trạng). Ngược lại, những người vui vẻ thường có xu hướng nghe nhạc có giai điệu vui tươi.

Đối với thiền cũng vậy, nếu bạn thiền định để tìm cảm giác bình yên trong tâm trí hay để luyện sự tập trung thì những loại nhạc có tiết tấu nhanh như EDM chắc chắn sẽ không phù hợp vì nhạc có tiết tấu nhanh dễ khiến bạn bị cuốn theo tiết tấu của nó.

  • Nguyên nhân: do thói quen, do suy nghĩ thiền nghe nhạc nào cũng được miễn là mình thích và thấy thoải mái…
  • Cách khắc phục: Luyện tập nghe nhạc không lời có tiết tấu phù hợp hoặc các bài nhạc chuyên về thiền hoặc không nghe nhạc.
nghe nhạc không phù hợp

#9 Hay Nghĩ Về Thời Gian

Sai lầm này cực kỳ phổ biến nhưng nó khá khó để khắc phục, bây giờ, mình thỉnh thoảng vẫn nghĩ về thời gian khi ngồi thiền.

Điều này khiến mình dễ mất tập trung và thiền sẽ đạt hiệu quả không cao vì mình không hướng suy nghĩ vào bên trong mà hướng ra bên ngoài.

  • Nguyên nhân: do không đủ kiên nhẫn và mong thời gian qua nhanh, không biết bản thân đã ngồi được bao lâu… và còn nhiều nguyên nhân khác mà mình đã nói trong bài viết làm thế nào để không nghĩ về thời gian khi thiền?
  • Cách khắc phục: tập trung quan sát suy nghĩ và tập trung vào hơi thở nhiều hơn.
nghĩ về thời gian khi ngồi thiền

Kết Luận

Đối với người mới, sai lầm là điều không thể tránh khỏi. 

Tuy nhiên, khi bạn biết được những sai lầm này bạn sẽ hạn chế tối đa việc mắc phải chúng và giúp bạn ngồi thiền đạt hiệu quả tốt hơn.

Nếu bạn thường xuyên phạm phải những sai lầm nói trên thì bạn cũng đừng lo lắng nhé, chỉ cần chú ý và hạn chế nó là được. 

Sau một thời gian, bạn sẽ quen dần và tự động thích nghi để hạn chế tối đa việc mắc lỗi thôi.

Hoặc bạn có thể tham khảo bài viết hướng dẫn từng bước cách thiền định tại nhà của mình và làm theo các bước nhất định để hạn chế tối đa những sai lầm không đáng có trong quá trình thiền.

Bạn thường mắc lỗi nào khi mới bắt đầu thiền định?

guest
0 Bình Luận
Inline Feedbacks
View all comments